ንመመልከቲ ዓመት ተመሃሮ ዝግበሩ ነገራት ብወርሒ ዝተኸፋፈለ - 1ይ ክፋል

ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ተመሃሮ 11 ክፍሊ ንናይ ኮለጅ መሕተቲኦም ምድላው ኣብ ዝጅምሩሉ እዋን፡ ኣብ መስመር ንክጸንሑ፡ ሰነዳቶም ብግቡእ ንክውድቡን ዕድል ምእታዎም ንክውስኹን ዝሕግዝ ሓፈሻዊ ናይ በብወርሑ መምርሒ እንሆ፡

ጥሪ - ተመሃሮ ካብ 9ይ ክፍሊ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ዘሎ ናይ ትምህርቲ ዕቤቶምን ካብ ትምህርቲ ወጻኢ ዘለዎም ተሳትፎን ብምግምጋም፡ ክሳብ 3 ዝበጽሑ ዓበይቲ ናይ ትምህርቲ ድሌታቶም ብምልላይ ናብ ዝመርጽዎ ዓውዲ ትምህርቲ (major) ክበጽሑ ኣለዎም። ተመሃሮ ነዚ ርኽበት እዚ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ብምውሳድ፡ ዛንታኦም ክሃንጹሉ ዝኽእሉ ፍሉይ ሕቶታት ከለልዩ ይምከር። ኣብዚ መስርሕ፡ ተመሃሮ ከም ስነ-ህይወት (biological science) ን ስነ-ኮምፒዩተር (computer science) ን ዝኣመሰሉ ኣዝዮም ተወዳደርቲ ዝኾኑ ዓውድታት ትምህርቲ ካብ ምምራጽ ክቑጠቡ ይግባእ፤ ኣብ ክንድኡስ ዛንታኦም ምስ ከም ስነ-ዳታ (data science)፡ ጥዕና ህዝቢ (public health)፡ ስነ-ማሕበረሰብ (sociology) ን ስነ-ኣእምሮ (psychology) ን ዝኣመሰሉ ውሕድ ዝበለ ውድድር ዘለዎም ኣማራጺ ዓውድታት ትምህርቲ ዝሰማማዕ ክገብርዎ ኣለዎም። ምስ ናይ ተመሃራይ ድሕረ-ባይታ ዝሰማማዕ ዓውዲ ትምህርቲ ንምምራጽ፡ ናይ ምኩር ናይ ኮለጅ ምእታው ኣማኻሪ ሓገዝ ምሕታት ይምከር።

ለካቲት - ብስትራተጂካዊ ኣገባብ ዓውዲ ትምህርቲ ምስ መረጹን ፍሉይ ናይ ኮለጅ መሕተቲ ዛንታ ምስ ኣዳለዉን፡ ተመሃሮ ሕጂ ካብ ወርሒ ግንቦት ናይ 11 ክፍሊ ጀሚሮም ብዝርዝር ናይ መለበዊ ደብዳቤ (letter of recommendation) ክጽሕፉሎም ዝኽእሉ ክልተ ወይ ሰለስተ መምህራንን ኣማኸርትን (ኣካዳሚያዊ ወይ ብሕታዊ) ከለልዩ ኣለዎም። ተመሃሮ መለበዊ ዝጽሕፉሎም ሰባት ክመርጹ ከለዉ ብስሞም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስኦም ብዘለዎም ዕምቆት ዝምድና ክኸውን ኣለዎም። መምህራኖም ምስ ኣለለዩ፡ ተመሃሮ ን 3-4 ኣዋርሕ ምስኦም ዘለዎም ዝምድና ክሃንጹን ከደልድሉን ኣለዎም። ካብቶም ክገብርዎም ዝኽእሉ ነገራት፡ ኩሉ ናይ ገዛ ዕዮታትን መደባትን ብልዑል ጽሬትን ኣብ ግዚኡን ምረካብ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ክፍሊ ምስ መማህርቶም ኣብ ዝገብርዎ መዓልታዊ ርክብ ከም ድንጋጸ፡ ተበግሶ፡ ጽንዓት፡ መሪሕነትን ተኣዛዝነትን ዝኣመሰሉ ባህርያት ምርኣይ የጠቓልል። ብተወሳኺ፡ ካብቲ ኣብ ክፍሊ ዝወሃቦም ትምህርቲ ወጻኢ ንምንባብ ጻዕሪ ክገብሩን ኣብ ክፍሊ ኣብ ዝግበር ዘተታት ኣበርክቶ ክገብሩን ኣለዎም። ብኻልእ ወገን፡ ተመሃሮ ምስ ናይ ኮለጅ ምእታው ኣማኻሪኦም ብምዃን ምስ ዛንታኦምን ዝመረጽዎ ዓውዲ ትምህርትን ዝሰማማዕ ፍሉይ ናይ ክረምቲ መደባት ከለልዩን ከምልክቱን ኣለዎም።

መጋቢት - ተመሃሮ ክሳብ ሕጂ ፈተና SAT/ACT ዘይወሰዱን ዝደልይዎ ውጽኢት ዘየምጽኡን እንተኾይኖም፡ ኣብ መጋቢት ናይ 11 ክፍሊ ናይ መጀመርታ ፈተና SAT ንምውሳድ መደብ ክሕዙ ኣለዎም። ኮለጃት ብብዝሒ ፈተና SAT/ACT ናብ ምሕታት ይምለሳ ብምህላወን፡ ተመሃሮ ናይ ኮለጅ መሕተቲኦም ቅድሚ ምእታዎም እንተወሓደ ክልተ ግዜ፡ እንተበዝሐ ድማ ሰለስተ ግዜ ነዚ ፈተና ንምውሳድ መደብ ክሕዙ ይምከር። መጋቢት ናይ መጀመርታ ፈተናኦም እንተኾይኑ፡ ተመሃሮ ካብ 45-60 ሰዓታት ዘይውሕድ ናይ ምድላው ግዜ ወሲዶም ፈተና SAT ክወስዱ ይምከር። ድሕሪኡ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ውጽኢቶም ብምምርኳስ፡ ተመሃሮ ንኻልኣይ ፈተናኦም ተመሳሳሊ መጠን ግዜ ንምድላው ክውፍዩ ኣለዎም። ንኻልኣይ ፈተና SAT፡ ተመሃሮን ወለዶምን ብውልቆም ክዳለዉ ወይ ብቑዕ ናይ SAT ኣማኻሪ ክሕዙ ዝሓሸ ምዃኑ ኣቐዲሞም ክፈልጡ ኣገዳሲ እዩ። ተመሃሮ ኣብ መጋቢት ናይ 11 ክፍሊ፡ ክኣትውወን ዝደልዩ ዓይነታት ኣብያተ ትምህርቲ ክሓስቡን ካብ 20-25 ዝኾና ኣብያተ ትምህርቲ ዝሓዘ ነዊሕ ዝርዝር ከዳሉውን ኣለዎም። ተመሃሮን ወለዶምን ኣብዚ መስርሕ ክርእይዎም ዝግባእ ገለ ረቛሒታት፡ ዓይነታት ኮለጃት (ህዝባዊ ወይ ብሕታዊ ናይ ምርምር ትካላት)፡ ክብረት (Ivy League, Top 15, Top 30, Top 50, Top 70)፡ ስፍሓት (ንኣሽቱ ናይ ሊበራል ኣርትስ ኮለጃት)፡ ቦታ፡ ኩነታት ኣየር፡ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ዘለዎ ቀረባነት፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ናይ ምምሃር ዕድላት፡ ፍሉያት ዓውድታት/መደባት ትምህርቲ፡ ናይ ምርምር ዕድላት፡ ናይ ፋይናንስ ሓገዝ ምህላዉ፡ ከምኡ'ውን ናይ ተመሃሮ ብዙሕነት እዮም።

ሚያዝያ - ኣብዚ ወርሒ፡ ናይ 11 ክፍሊ ተመሃሮ ብዛዕባ ዝመጽእ ዘሎ ናይ ኮለጅ መመልከቲኦም ብዓቢኡ ክሓስቡ ኣለዎም። ተመሃሮ ክሳብ ሕጂ ነቲ ኣብ ቅድሚ መኮነናት ምእታው ኮለጅ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ 11 ክፍሊ ክረምታዊ መደባቶም ክዛዝሙ ኣለዎም። ድሕሪኡ፡ ምስቲ ናይ መመልከቲ መንነቶም፡ ክመሃርዎ ዝደልዩ ዓውድን ናይ ክረምቲ መደባቶምን ብዝተኣሳሰር መገዲ፡ ኣብ ማሕበረሰቦም ጭቡጥ ጽልዋ ዘለዎ ፍሉይ ናይ ተገዳስነት ፕሮጀክት ክሓስቡ ኣለዎም። እዚ ድማ ኣብ ቅድሚ መኮነናት ምእታው ኮለጅ ፍሉያት ኮይኖም ክረኣዩ ይሕግዞም። ኣብ Abugida ዝርከቡ ላዕለዎት ኣማኸርቲ ፍሉይን ዘይርሳዕን ናይ ተገዳስነት ፕሮጀክት ንኽትሰርሑ ክሕግዙኹም ይኽእሉ። ተመሃሮ ነዚ ፕሮጀክት ክሳብ መስከረም ናይ 12 ክፍሊ ክዛዝምዎ ኣለዎም፡ ምእንቲ ክሳብ ጥቅምቲ ነቲ ጽልዋ ናይቲ ፕሮጀክት ብግቡእ ሰኒዶም ንኣግማድ መመልከቲ ኮለጅ ከቕርብዎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ሚያዝያ ናይ 11 ክፍሊ፡ ተመሃሮ ምስ ናይ ኮለጅ ምእታው ኣማኻሪኦም ብምዝርራብ ዝርዝር ኮለጃቶም ከጻብቡ ኣለዎም። ነዚ ክገብሩ ከለዉ፡ ካብቶም ኣብ ግምት ከእትውዎም ዘለዎም ረቛሒታት፡ ኣየኖት ኮለጃት ነቲ ዘርኣይዎ ተገዳስነት ከም ዝከታተላን እዚ ድማ ዕድል ምእታዎም ከም ዘዕብዮን ምፍላጥ እዩ። ተመሃሮ ብኣካል ወይ ብኦንላይን ዑደት ካምፓስ ክገብሩ፡ ኣብ ናይ ሓበሬታ መደባት ክሳተፉ፡ ኣብ ቃለ-መሕትት ክሳተፉ፡ ኣብ ናይ ኮለጅ ኢመይል ዝርዝር ክጽንበሩ፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ኮለጃት ክከታተሉ፡ ከምኡ'ውን ምስ ሓደ ፕሮፌሰር ወይ ናይ ተመሃሮ ማሕበር ብምርኻብ ተገዳስነቶም ከርእዩ ይኽእሉ። ካልኦት ተመሃሮ ዝርዝር ኮለጃቶም ከጻብቡ ከለዉ ከቕልቡሎም ዘለዎም ረቛሒታት፡ ናይ መንበሪ ኩነታቶምን ናይ ፋይናንስ ድሌቶምን እዩ። ገለ ኮለጃት ንውሽጢ ሃገርን ዓለምለኻውያንን ተመሃሮ ብማዕረ ናይ ፋይናንስ ድሌት ከይረኣያ ዝቕበላ ክኾና ከለዋ፡ ካልኦት ድማ ንውሽጢ ሃገር ተመሃሮ ጥራይ ከይረኣያ ዝቕበላ እየን። ገሊአን ድማ ንኽልቲኦም ናይ ፋይናንስ ድሌት ኣብ ግምት ዘእትዋ እየን። እዚ ማለት ሓንቲ ኮለጅ ንሓደ ተመሃራይ ንምቕባል ኣብ ትገብሮ ውሳነ፡ ናይቲ ተመሃራይ ናይ ፋይናንስ ድሌት ኣብ ግምት ተእቱ ማለት እዩ፡ እዚ ድማ ኣብቲ ኮለጅ ናይ ምእታው ዕድሉ ብኣሉታ ክጸልዎ ይኽእል።

ግንቦት - ተመሃሮ ኣብ ወርሒ ግንቦት ናይ 11 ክፍሊ ትምህርቶም፡ ብዘየገድስ ናይ ትምህርቲ ስርዓቶም፡ ኣብ ትምህርቶም ጥራይ ብምትኳር ንዝመጽእ ናይ መወዳእታ ዓመት ፈተናታቶም ምድላዋቶም ከደልድሉ ኣለዎም። ብተወሳኺ፡ ተመሃሮ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ንባዕሎም ዘጽንዕዎ ወይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝተማሃርዎ ናይ AP ፈተናታት ተመዝጊቦም እንተነይሮም (እዚ ድማ ዝምከር እዩ)፡ ኣብዞም ፈተናታት ጽቡቕ ውጽኢት (ኣብ ነፍሲ ወከፍ ፈተና 4 ወይ 5 ነጥቢ) ብምምጻእ ትምህርታዊ ብቕዓቶምን ንኮለጅ ዘለዎም ድሉውነትን ከርእዩ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።